طراحي مدل توانمند سازي خانواده محوري و سنجش اثر آن بر پيشگيري از كم خوني فقر آهن در دختران نوجوان

فصلنامه پژوهشي پژوهنده

دوره 8 - شماره 34

نوع مقاله: ---- Unspecified ----
چكيده:

سابقه و هدف: با توجه به شيوع كم خوني فقر آهن و اهميت پيشگيري از آن، اين پژوهش جهت ارائه يك طرح كاربردي و سنجش اثر آن در پيشگيري از كم خوني فقر آهن دختران نوجوان انجام شد. مواد و روش ها: تحقيق در دو مرحله انجام شد: در مرحله اول يك تحقيق كيفي از نوع تئوري زمينه (پايه) براي طراحي مدل انجام شد. داده ها از طريق مصاحبه براساس يك پرسش نامه نيمه ساختاري جمع آوري، كدگذاري، دسته بندي و آناليز مقايسه اي مداوم شدند. متغير اصلي توانمندي ناكافي خانواده و مفاهيم مربوطه شامل خودكارآمدي، خودباوري (عزت نفس) تهديد درك شده و كنترل ناكافي بود. در مرحله دوم يك تحقيق كمي نيمه تجربي انجام شد. جهت سنجش اثر مدل، 72 دختر نوجوان داوطلب مبتلا به درجاتي از كمبود آهن طبق جواب آزمايشگاه به روش تصادفي چند مرحله اي از مدارس راهنمايي منطقه 2 تهران انتخاب و مداخله به روش حل مساله گروهي براي دختران و روش مشاركت آموزشي براي والدينشان انجام شد. ابزارهاي پژوهش شامل پرسش نامه هاي اطلاعات (دموگرافيك، دانش، نگرش، تهديد درك شده، خودكارآمدي، چك ليست رفتارهاي تغذيه اي و بهداشتي، ابزار عزت نفس آيزنك، فرم بسامد خوراك (F.F.Q) و داده هاي آزمايشگاهي بود كه قبل و بعد از اجراي مدل مورد سنجش قرار گرفت. يافته ها: آزمون آماري ويل كاكسون اختلاف معني داري از نظر دانش، نگرش، تهديد درك شده و رفتارهاي اتخاذ شده مرتبط با كم خوني بين قبل و بعد از اجراي مدل نشان داد (P<0.0001). همچنين آزمون آماري ويل كاكسون اختلاف معني داري را بين قبل و بعد از اجراي مدل از نظر خودباوري، خودكارآمدي و توانمندي دختران نشان داد (P<0.0001). براساس آزمون آماري تي زوجي ميزان آهن تام، هم و غير هم و ويتامين ث مصرفي روزانه دختران قبل و بعد از اجراي مدل تفاوت معني داري داشت (P<0.05). ميزان فريتين سرم به عنوان شاخص ذخيره آهن قبل و بعد از اجراي مدل تفاوت معني داري داشت (P<0.0001). نتيجه گيري و توصيه ها: فرضيه پژوهش مبني بر موثر بودن اجراي مدل بر پيشگيري از كم خوني فقر آهن، پذيرفته شد. لذا پيشنهاد مي شود اين مدل براي پيشگيري از كم خوني فقر آهن در سطح وسيعتر بكار گرفته شود و اثربخشي آن براي ساير بيماري هاي مزمن تست شود.

Empowerment of a family-oriented pattern and its effects on prevention of Iron deficiency anemia in adolescent girls
Article Type: ---- Unspecified ----
Abstract:

Background: Iron deficiency anemia is a prevalent problem especially in adolescent girls. The present study was conducted to evaluate the efficacy of a family-oriented pattern on the prevention of Iron deficiency anemia in adolescent girls. Materials and Methods: It was develop in 2 stages; first we have designed a qualitative study in order to develop the model. Initial data were gathered through a questionnaire, then coded, categorized and analyzed. The core variable was considered inadequate empowerment of family. Then, for the second stage a quasi-experimental study was designed. 72 adolescent girls who have Iron deficiency anemia were randomly selected. Intervention method was problem solving for daughters and education participation for parents. Results: Results have revealed that knowledge, attitude, perceived threat, self efficacy, prevention behaviors, self esteem, and empowerment were significantly differed before and after intervention (P<0.0001), meanwhile, it was shown that the rate of daily intake of hem, non hem, total Iron, and vitamin C were significantly differed (P<0.05) before and after the intervention. The ferritin level was significantly differed before and after the intervention where it could serve as an index to show Iron storage (P<0.0001). Conclusion: Our model could significantly prevent Iron deficiency anemia, thus we recommend this model to be employed in a larger group of girls.